Εδώ και δύο χρόνια, ο ελληνικός τουρισμός βρίσκεται σε πορεία παρακμής, καθώς, παρά την εντυπωσιακή αύξηση στις αφίξεις, τα έσοδα μειώνονται δραματικά. Αυτό σημαίνει ότι τα ταμεία δεν γεμίζουν, ενώ παράλληλα απαιτούνται επενδύσεις σε υποδομές για να υποστηρίξουν τον αυξημένο αριθμό τουριστών.

Το «φαινόμενο» «πολλοί και άφραγκοι»

Το μοντέλο του ελληνικού τουρισμού έχει μετατοπιστεί από το «λίγοι και καλοί» στο «πολλοί και άφραγκοι».  Η έκθεση της Eurobank επιβεβαιώνει ότι το ελληνικό τουριστικό μοντέλο φθείρεται.

 Επί 13 χρόνια, τα έσοδα παραμένουν «παγωμένα», παρά την εντυπωσιακή αύξηση των αφίξεων.

Τα τουριστικά έσοδα αυξήθηκαν τα τελευταία χρόνια όχι λόγω μεγαλύτερου προϋπολογισμού των ταξιδιωτών, αλλά χάρη στην άνοδο των αφίξεων. 

Παράλληλα, οι Έλληνες δυσκολεύονται να πάνε διακοπές, και πολλοί από όσους μπορούν, προτιμούν το εξωτερικό λόγω των υψηλών τιμών στην Ελλάδα.

Προκλήσεις για τις υποδομές και την ποιότητα των υπηρεσιών

Τίθεται ένα μεγάλο ερώτημα για το πώς θα αντέξουν οι υποδομές της χώρας (τηλεπικοινωνίες, ενέργεια, ύδρευση κ.λπ.) στον αυξημένο αριθμό τουριστών. Επιπλέον, υπάρχει η πρόκληση της εύρεσης εργαζομένων με γνώσεις στην εξυπηρέτηση.

Η έκθεση της Eurobank με τίτλο «Τουρισμός – Βασικά χαρακτηριστικά, επίδραση στην οικονομία, προκλήσεις, ευκαιρίες και προτάσεις πολιτικής» αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «τα τελευταία χρόνια το μοντέλο του ελληνικού τουρισμού μεταβάλλεται προς την κατεύθυνση “όλο και περισσότεροι τουρίστες οι οποίοι διαμένουν όλο και λιγότερο στη χώρα και αφήνουν όλο και λιγότερα χρήματα”».

Συγκεκριμένα, από το 2011 έως το 2024, η άνοδος των ταξιδιωτικών εισπράξεων (μέσος όρος 5,8% ετησίως) προήλθε κυρίως από τις αφίξεις, ενισχύοντας τον μαζικό τουρισμό. Ο μέσος ετήσιος ρυθμός μεταβολής των αφίξεων ήταν 7,1%, οδηγώντας την εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση σε 40,7 εκατομμύρια ταξιδιώτες το 2024 (από 15 εκατομμύρια το 2010). Αντίθετα, η μέση δαπάνη των ταξιδιωτών μειώθηκε στα €530,6 το 2024, από €640,4 το 2010.

Η στροφή στον ποιοτικό τουρισμό: Μια σύνθετη πρόκληση

Η στροφή στον ποιοτικό τουρισμό είναι ελκυστική, αλλά αποτελεί ένα εξαιρετικά σύνθετο έργο που απαιτεί μεγάλες αλλαγές σε επιχειρηματικές πρακτικές, πολιτικές, επενδύσεις (δημόσιες και ιδιωτικές) και νοοτροπίες.

 Η Eurobank επισημαίνει ότι μια τέτοια προσπάθεια μετασχηματισμού είναι δύσκολο να ευδοκιμήσει χωρίς την ενεργό στήριξη και «αστυνόμευση» από το κράτος, καθώς το όφελος είναι μακροπρόθεσμο και έμμεσο, ενώ το κόστος βραχυπρόθεσμο και αφορά συγκεκριμένους κλάδους.

Επιπλέον, η διόγκωση της ζήτησης, εάν μεταφραστεί σε υποβάθμιση του περιβάλλοντος και των παρεχόμενων υπηρεσιών, θέτει εν αμφιβόλω τη διατηρησιμότητα αυτής της ζήτησης μακροπρόθεσμα.

Αντίκτυπος στους επενδυτές

Οι ανησυχίες αυτές έχουν φτάσει και στους επενδυτές, τόσο εγχώριους όσο και ξένους. Την τελευταία εβδομάδα, καταγράφηκε μεγάλη πτώση των μετοχών επιχειρήσεων που σχετίζονται με τον τουρισμό. Πολλοί επενδυτές θεωρούν ότι η Ελλάδα έχει φτάσει στο «ταβάνι» της όσον αφορά την τουριστική της ανάπτυξη, χωρίς περιθώρια για περαιτέρω άνοδο. Εάν αυτή η εκτίμηση επιβεβαιωθεί, έρχονται δραματικές στιγμές για τον κλάδο και για τη χώρα, η οποία έχει στηρίξει (λανθασμένα, σύμφωνα με το άρθρο) σχεδόν ολόκληρη την οικονομία της στον τουρισμό.

Πιστεύετε ότι η Ελλάδα μπορεί να αναστρέψει αυτή την τάση και να επαναπροσανατολιστεί προς έναν πιο ποιοτικό τουρισμό;