Καρκίνος Παγκρέατος: Η Ανεξήγητη Αύξηση που τον Καθιστά τη Δεύτερη Θανατηφόρα Μορφή Καρκίνου έως το 2030

Αθήνα, 26 Ιουλίου 2025 – Ο καρκίνος του παγκρέατος, μια από τις πιο ύπουλες και δύσκολα διαγνώσιμες μορφές καρκίνου, καταγράφει μια σταθερά αυξητική τάση τις τελευταίες δεκαετίες, με τους επιστήμονες να μην έχουν ακόμη προσδιορίσει με ακρίβεια τα αίτια αυτής της αύξησης. Οι προβλέψεις είναι δυσοίωνες, καθώς αναμένεται να αναδειχθεί ως η δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στον δυτικό κόσμο έως το 2030.

Σύμφωνα με τον Γρηγόρη Τσιώτο, επίκουρο καθηγητή Χειρουργικής στην Mayo Clinic και ιδρυτή του Ελληνικού Ινστιτούτου Παγκρέατος, «ο καρκίνος παγκρέατος σαφώς έχει αυξητική τάση και προβλέπεται ότι περί το 2030 θα είναι η δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στον δυτικό κόσμο». Η αυξανόμενη συχνότητα οδηγεί προφανώς και στην εμφάνισή του σε μικρότερες ηλικίες. Ενώ υπάρχουν υποθέσεις για τον ρόλο της διατροφής και του τρόπου ζωής, «τίποτα δεν είναι αποδεδειγμένο» ως συγκεκριμένη αιτία για αυτή την αύξηση.

Η Καθυστέρηση της Διάγνωσης στην Ελλάδα και οι Ελπίδες της Επιστήμης

Στην Ελλάδα, ο κ. Τσιώτος επισημαίνει ένα σημαντικό πρόβλημα: «υπολειπόμαστε πάρα πολύ στην πιο πρώιμη διάγνωση». Αυτό επιβεβαιώθηκε και στο Πανευρωπαϊκό Συνέδριο Ήπατος-Παγκρέατος τον Ιούνιο, όπου μια ανάλυση 871 ασθενών αποκάλυψε ότι η διάγνωση καθυστέρησε κατά μέσο όρο έξι μήνες από την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων.

Συμπτώματα όπως ο επίμονος πόνος στην κοιλιά ή στη μέση που δεν υποχωρεί με τα συνήθη μέσα, ή η ξαφνική εμφάνιση Διαβήτη χωρίς αύξηση βάρους, μπορεί να αποτελούν ενδείξεις καρκίνου του παγκρέατος. Ο κ. Τσιώτος τονίζει την ανάγκη για ευαισθητοποίηση των γενικών ιατρών και παθολόγων, ώστε να σκέφτονται αυτή την περίπτωση και να οδηγούν τους ασθενείς σε νωρίτερη διάγνωση, όταν ο καρκίνος βρίσκεται σε λιγότερο προχωρημένο στάδιο, προσφέροντας έτσι καλύτερη πρόγνωση.

Παρ' όλα αυτά, τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα για τη διάγνωση και αντιμετώπιση του καρκίνου του παγκρέατος είναι ενθαρρυντικά. Η πρόοδος της επιστημονικής έρευνας προσφέρει πλέον περισσότερες δυνατότητες για έγκαιρη παρέμβαση, με την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) να αναμένεται να διαδραματίσει θεμελιώδη ρόλο στην ακριβέστερη διάγνωση.

Νεότερα Δεδομένα από το Πανευρωπαϊκό Συνέδριο Ήπατος-Παγκρέατος

Το Πανευρωπαϊκό Συνέδριο Ήπατος-Παγκρέατος ανέδειξε σημαντικές εξελίξεις:

Αύξηση της Εγχειρησιμότητας: Ο βασικότερος άξονας ήταν η δυνατότητα μετατροπής θεωρούμενων ως ανεγχείρητων όγκων σε εγχειρήσιμους, μέσω της αφαίρεσης των εμπλεκόμενων αγγείων (πυλαίας φλέβας, μεγάλων αρτηριών). Πρόκειται για τεχνικά δύσκολες και επικίνδυνες επεμβάσεις που απαιτούν αποδεδειγμένη, μακρά εμπειρία από εξειδικευμένες χειρουργικές ομάδες. Ο κ. Τσιώτος αναφέρει ότι η δική του ομάδα διενεργεί τέτοια χειρουργεία από το 2012, έχοντας ξεπεράσει τα 100 περιστατικά με τετραπλασιασμό του μέσου όρου επιβίωσης.
Αξιολόγηση Παγκρεατικών Κύστεων: Δόθηκε μεγάλη έμφαση στην βέλτιστη αξιολόγηση και παρακολούθηση των παγκρεατικών κύστεων. Στόχος είναι ο ακριβής εντοπισμός των προκαρκινικών κύστεων για έγκαιρη χειρουργική επέμβαση και διάσωση του ασθενούς, αποφεύγοντας παράλληλα άσκοπες επεμβάσεις σε καλοήθεις κύστεις.
Ο Ρόλος της Ρομποτικής Χειρουργικής: Ο Mark Besselink, πρόεδρος του European Hepato-Pancreato-Biliary Association, παρουσίασε μια ισορροπημένη εικόνα για τη ρομποτική χειρουργική στο πάγκρεας. Απέδειξε ότι η ρομποτική αφαίρεση του σώματος και της ουράς του παγκρέατος (περιφερική παγκρεατεκτομή) είναι ασφαλής και αποτελεσματική. Ωστόσο, η αφαίρεση της κεφαλής του παγκρέατος (εγχείρηση Whipple) με ρομποτική μέθοδο δεν έχει δείξει αντίστοιχα πλεονεκτήματα και θεωρείται επικίνδυνη για τον ασθενή, εκτός από τις ελάχιστες χειρουργικές ομάδες παγκοσμίως που διενεργούν πάνω από 100 Whipple ετησίως.
Αυξανόμενος Ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ): Η ΤΝ ερευνάται εντατικά για την ακριβέστερη διάγνωση αξονικών και μαγνητικών τομογραφιών σε παγκρεατικές νόσους, όπως οι παγκρεατικές κύστεις και τα νευροενδοκρινικά νεοπλάσματα. Λόγω της πολυπλοκότητας των διαγνωστικών κριτηρίων, ο ρόλος της ΤΝ αναμένεται να θεμελιωθεί και να εξαπλωθεί, ξεπερνώντας τις αναλυτικές δυνατότητες του ανθρώπινου μυαλού σε ορισμένες περιπτώσεις.

Προληπτικές Συμβουλές

Ο καρκίνος του παγκρέατος μπορεί να προληφθεί ουσιαστικά μόνο στην περίπτωση που έχουν διαγνωστεί προκαρκινικές παγκρεατικές κύστεις, οι οποίες, με την αφαίρεσή τους, αποτρέπουν την εξέλιξη σε καρκίνο. Ωστόσο, η ρεαλιστική πρόληψη έγκειται στην πρώιμη διάγνωση, πριν ο καρκίνος προχωρήσει. Αυτό είναι εφικτό με την άμεση αξιολόγηση «ύπουλων» συμπτωμάτων από τον ιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας.

Ο αυξητικός ρυθμός του καρκίνου του παγκρέατος και η πρόβλεψη για τη θέση του στις αιτίες θανάτου αποτελούν μια σοβαρή πρόκληση για τη δημόσια υγεία. Η έγκαιρη διάγνωση και η συνεχής έρευνα για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπισή του.