Στις αρχές της δεκαετίας του '90, οι ανασκαφές για τον σιδηρόδρομο στην Πιερία έφεραν στο φως έναν μυστηριώδη «λάκκο» στην καρδιά του νεολιθικού οικισμού του Μακρυγιάλου.
Ο λάκκος, διαμέτρου περίπου 30 μέτρων και βάθους 1-1,5 μέτρου, αποκάλυψε ένα "χαλί" ευρημάτων, όπως πάνω από 130.000 όστρακα οστρακοειδών, κόκαλα από 600+ ζώα, εργαλεία προετοιμασίας τροφής, περίτεχνα σκεύη σερβιρίσματος, ακόμα και προσωπικά αντικείμενα και κοσμήματα από «γαϊδουροπόδαρο» κοχύλι, ένα πολύτιμο υλικό για την εποχή.
Το Μυστήριο του «Λάκκου» και η Διατροφή
Ο λάκκος χρονολογείται μεταξύ 5450 και 5250 π.Χ., και η χρήση του παραμένει αινιγματική. Η αρχαιολόγος-αρχαιοζωολόγος δρ Ρένα Βεροπουλίδου προτείνει ότι θα μπορούσε να ήταν ο τόπος απόρριψης υπολειμμάτων από ένα μεγάλο «τσιμπούσι» ή γιορτή, με δεκάδες ή και εκατοντάδες συμμετέχοντες. Αυτή η υπόθεση ενισχύεται από την καλή κατάσταση των ευρημάτων και την ελάχιστη παρουσία χώματος, σε αντίθεση με μια τυπική χωματερή. Τα περίτεχνα σκεύη υποδηλώνουν την ύπαρξη ειδικών περιστάσεων, ενώ η εύρεση κοσμημάτων ίσως να υποδηλώνει ακόμα και έναν τελετουργικό χαρακτήρα.
Τι Έτρωγαν οι Πιέριοι στη Νεολιθική Εποχή;
Η μελέτη της διατροφής στην αρχαία Πιερία (από το 6500 π.Χ. έως το 354 π.Χ.) είναι δύσκολη λόγω της φθαρτότητας των τροφών. Ωστόσο, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πιερίας πρωτοπόρησε στη συστηματική συλλογή και μελέτη διατροφικών ευρημάτων, παρέχοντας πολύτιμες πληροφορίες.
Γεωργία και Όσπρια: Από το 6500 π.Χ., οι κάτοικοι εκμεταλλεύονταν συστηματικά τη γη. Κυρίως καλλιεργούσαν μονόκοκκο σιτάρι, γυμνό και ντυμένο κριθάρι, και δίκοκκο σιτάρι. Στα Ρεβένια και τα Παλιάμπελα, προτιμούσαν το μονόκοκκο σιτάρι λόγω της αντοχής του σε ξηρά κλίματα. Επίσης, καλλιεργούσαν όσπρια όπως φακές, ρόβη (πικρό βίκο) και λαθούρι.
Άγρια Φρούτα: Συλλέγονταν άγρια φρούτα, μεταξύ των οποίων σαμπούκο, σύκα, μήλα, αχλάδια, βατόμουρα, κράνα, αγριοφυστίκια, σταφύλια, δαμάσκηνα και κεράσια.
Κτηνοτροφία: Η συνεισφορά των ζώων ήταν σημαντική. Το βασικό «πακέτο» οικόσιτων ζώων περιλάμβανε αιγοπρόβατα, χοίρους και βοοειδή. Το κυνήγι ήταν μηδαμινό, με σπανιότερες εξαιρέσεις θηράματα όπως ζαρκάδια, ελάφια και αγριογούρουνα. Η κατανάλωση κρέατος φαίνεται πως γινόταν σε ειδικές περιστάσεις, ίσως γιορτές, καθώς τα ζώα τεμαχίζονταν σε μεγάλες μερίδες για ψήσιμο σε φούρνους και λάκκους, υποδηλώνοντας ομαδική κατανάλωση.
Θαλάσσιοι Πόροι: Υπήρχε συστηματική εκμετάλλευση των παράκτιων περιοχών για συλλογή οστρακοειδών. Οι κάτοικοι προτιμούσαν σχεδόν αποκλειστικά τις «μπουρλήθρες», οι οποίες καταναλώνονταν μέχρι και τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Στη Μεθώνη, το μεγάλο μέσο μέγεθος των οστράκων υποδηλώνει πρακτικές συλλογής που στόχευαν στην προστασία των φυσικών πληθυσμών, πιθανώς με «ημι-καλλιέργεια». Τα στοιχεία για την κατανάλωση ψαριών ήταν μηδαμινά, αν και στον Μακρύγιαλο ψάρευαν μικρά και μεσαίου μεγέθους ψάρια από τα ρηχά.
Βιωσιμότητα και Έμπνευση για το Σήμερα
Οι άνθρωποι της Νεολιθικής Εποχής είχαν μια στενή σχέση με τη φύση και ακολουθούσαν βιώσιμες πρακτικές. Γνώριζαν ότι η υπερβολική συλλογή επηρέαζε τις μελλοντικές σοδειές, συνδύαζαν τη γεωργία με την κτηνοτροφία (χρησιμοποιώντας κοπριά για λίπανση), έκαναν εποχιακές καλλιέργειες και άφηναν εκτάσεις σε αγρανάπαυση. Αυτές οι πρακτικές επέτρεψαν τη συνεχή κατοίκηση και ανάπτυξη της βόρειας Πιερίας για σχεδόν 8.000 χρόνια.
Αυτή η πλούσια διατροφική και περιβαλλοντική κληρονομιά μπορεί να αξιοποιηθεί σήμερα για την γαστρονομική και τουριστική προβολή της Πιερίας. Τα οστρακοειδή, ιδιαίτερα η καλλιέργεια των μυδιών, αποτελούν διαχρονικό χαρακτηριστικό της περιοχής, με εκδηλώσεις όπως η «Μυδοχαρά» να αναδεικνύουν αυτή την παράδοση. Η συνέχεια στις διατροφικές πρακτικές, παρά την εισαγωγή νέων ειδών όπως ντομάτες και πατάτες, καθιστά την Πιερία ένα ζωντανό παράδειγμα της εξέλιξης της διατροφής στην Ελλάδα.
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.