Η Κατάρρευση των Μισθών στην Ελλάδα: Μια Διαρκής Πληγή από τα Χρόνια των Μνημονίων

Αθήνα, 26 Ιουλίου 2025 – Η ελληνική οικονομία συνεχίζει να φέρει τα βαριά σημάδια της δεκαετίας των Μνημονίων, με τους μισθούς να έχουν υποστεί μια δραματική κατάρρευση της τάξης του 32,8% από το 2009 έως το 2024. Αυτό το συγκλονιστικό στοιχείο προκύπτει από την πρόσφατη ετήσια έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ για την οικονομία και την απασχόληση, η οποία έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό που βιώνει καθημερινά η πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών, παρά τις προσπάθειες κάποιων ΜΜΕ να παρουσιάσουν μια διαφορετική εικόνα ευημερίας.

Η Πραγματικότητα των Αριθμών: Δραματική Απόκλιση από την ΕΕ

Η έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης. Ο δείκτης εξέλιξης του μέσου πραγματικού μισθού καταγράφει μια άνευ προηγουμένου κατάρρευση των μέσων πραγματικών αποδοχών των μισθωτών στην Ελλάδα.

Ειδικότερα, μόνο για το 2024, η εξέλιξη των μέσων μισθών και των ημερομισθίων στην Ελλάδα βρίσκεται στο 67,2, όταν ο αντίστοιχος δείκτης στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση υπολογίζεται στο 106,6. Αυτό μεταφράζεται σε μια τεράστια διαφορά 39,4 μονάδων, αναδεικνύοντας το μέγεθος του χάσματος.

Ακόμη πιο ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για το μέσο ετήσιο πραγματικό μισθό. Το 2024, ο μέσος ετήσιος πραγματικός μισθός στην Ελλάδα αντιστοιχεί μόλις στο 52% του μέσου ευρωπαϊκού. Αυτή η επίδοση παραμένει σχεδόν αμετάβλητη από το 2019 (52,2%), αλλά είναι δραματικά χαμηλότερη από το 82,5% που ήταν το 2009. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που πολλοί αναπολούν τη δεκαετία του 2000, όταν η χώρα, αν και όχι τέλεια, λειτουργούσε σαφώς καλύτερα και ήταν βιώσιμη, κάτι που δεν ισχύει σήμερα.

Την περίοδο 2019-2024, η Ελλάδα κατέγραψε απώλειες 1,1 μονάδας ως προς τον ετήσιο πραγματικό μισθό και ημερομίσθιο, καταλαμβάνοντας την 8η θέση από το τέλος μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Την ίδια στιγμή, χώρες της ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων, όπως η Βουλγαρία (+29,5%), η Κροατία (+20,1%) και η Ρουμανία (+19,9%), σημείωναν σημαντικά ποσοστά αύξησης, μειώνοντας την ψαλίδα με την υπόλοιπη Ευρώπη.

Παρόλο που το 2023-2024 παρατηρήθηκε μια οριακή αύξηση του μέσου ετήσιου πραγματικού μισθού στην Ελλάδα κατά 2,9% (ελαφρώς υψηλότερη από το 2,7% της ΕΕ), αυτή η μικρή ανάκαμψη δεν επαρκεί για να αντιστρέψει τη συνολική εικόνα της καταστροφής.

Παραγωγικότητα Εργασίας vs. Πραγματικό Ωρομίσθιο: Ένα Ανοιχτό Χάσμα

Η έκθεση αναδεικνύει επίσης την ανισορροπία μεταξύ της παραγωγικότητας της εργασίας και των μισθών. Την περίοδο 2019-2024, η παραγωγικότητα της εργασίας ενισχύθηκε κατά 1,2% σε πραγματικούς όρους, με εντυπωσιακή βελτίωση σε κλάδους όπως οι Κατασκευές (52,2%), η Πληροφορία και Επικοινωνία (20%) και οι Χρηματοοικονομικές και Ασφαλιστικές Δραστηριότητες (45,4%). Ωστόσο, σε αντίθεση με αυτή την πορεία, το πραγματικό ωρομίσθιο μειώθηκε στους περισσότερους κλάδους.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι Κατασκευές (-19,9%), οι Χρηματοοικονομικές και Ασφαλιστικές δραστηριότητες (-19,7%), καθώς και κλάδοι όπως το εμπόριο, οι μεταφορές, η εστίαση και η παροχή καταλυμάτων, που εμφάνισαν μείωση 10,6%. Συνολικά, το μέσο πραγματικό ωρομίσθιο μειώθηκε κατά 4,7% την περίοδο 2019-2024, δημιουργώντας ένα κενό 5,9 μονάδων σε σχέση με την παραγωγικότητα της εργασίας.

Το Κόστος των Μνημονίων και οι Ευθύνες του Πολιτικού Συστήματος

Η πραγματικότητα για τους Έλληνες πολίτες γίνεται ακόμα πιο δύσκολη, καθώς το κόστος ζωής έχει υπερπολλαπλασιαστεί σε σχέση με το 2009, καθιστώντας το διαθέσιμο εισόδημα ακόμα μικρότερο σε πραγματικούς όρους.

Όλα αυτά τα δυσμενή στοιχεία αποδίδονται ευθέως στα τρία Μνημόνια που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα. Η έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ έρχεται να ενισχύσει τις φωνές που κατηγορούν την κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου και τις επόμενες που ακολούθησαν, για την υπογραφή των Μνημονίων.

Σε πρόσφατη συνέντευξή του, ο πρώην υπουργός Εθνικής Οικονομίας επί Ανδρέα Παπανδρέου και αναπληρωτής εκτελεστικός διευθυντής του ΔΝΤ, Παναγιώτης Ρουμελιώτης, αποκάλυψε ότι υπήρχαν τουλάχιστον άλλοι δύο δρόμοι πλην του Μνημονίου, τους οποίους η κυβέρνηση ΓΑΠ απέρριψε, ενδεχομένως «για να εκδικηθεί την κυβέρνηση Καραμανλή και ταυτόχρονα τη χώρα». Αυτή η δήλωση επιβεβαιώνει παλαιότερες αναλύσεις που υποστήριζαν ότι η τότε κυβέρνηση οδήγησε τη χώρα στην καταστροφή με την υπογραφή του πρώτου "εθνοκτόνου" Μνημονίου.

Η ευθύνη, βέβαια, δεν περιορίζεται μόνο σε μία κυβέρνηση, καθώς ακολούθησαν το δεύτερο και τρίτο Μνημόνιο, υπογεγραμμένα από τις κυβερνήσεις Λουκά Παπαδήμου (με στήριξη Σαμαρά και Βενιζέλου) και Αλέξη Τσίπρα αντίστοιχα.

Συντελέστηκε μια πραγματική καταστροφή από την οποία η χώρα αδυνατεί να συνέλθει. Οι δομές και οι θεσμοί της υπολειτουργούν, ενώ οι πιο δυναμικοί Έλληνες, το "ανθός" της χώρας, έχουν αναγκαστεί να μεταναστεύσουν στο εξωτερικό. Το ερώτημα που τίθεται είναι γιατί να επιστρέψουν, για μισθούς που, με βάση το αυξημένο κόστος ζωής, η πραγματική τους αξία είναι ελάχιστη. Η κατάσταση των μισθών στην Ελλάδα παραμένει μια ανοιχτή πληγή, που αντανακλά την αδυναμία της χώρας να επουλώσει πλήρως τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες των χρόνων των Μνημονίων.