Ο Παναγιώτης Σπύρου, ο γιατρός που έδινε μάχες με τον Χάρο και έσπειρε αγάπη.

 

«Δεν μου οφείλετε τίποτα»:

 Το παράδειγμα του Παναγιώτη Σπύρου για την ιατρική.

Πρωτοπόρος στις μεταμοσχεύσεις

Παναγιώτης Σπύρου: Ο καρδιοχειρουργός που υμνήθηκε και λοιδορήθηκε όσο κανείς

Ο Παναγιώτης Σπύρου, ένας από τους πιο διακεκριμένους Έλληνες καρδιοχειρουργούς, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 76 ετών, αφήνοντας πίσω του μια ζωή που θα μπορούσε να γίνει μυθιστόρημα. Υπήρξε ένας άνδρας με αντιφατική προσωπικότητα: από τη μια, ένας πρωτοπόρος που έσωσε χιλιάδες ζωές και έχτισε ένα μυθικό προφίλ ως «γιατρός με τα χρυσά χέρια», και από την άλλη, ένας «εκρηκτικός χαρακτήρας» που λοιδορήθηκε από το κατεστημένο και καταβλήθηκε από τη μοίρα.


Από τη Φλώρινα στην Αμερική: Η γέννηση ενός θρύλου


Ο Παναγιώτης Σπύρου γεννήθηκε το 1936 στο Ανταρτικό Φλώρινας. Καταγόμενος από φτωχή οικογένεια, ήταν ένας εξαιρετικά ικανός μαθητής, ιδιαίτερα στα μαθηματικά. Σύμφωνα με τον παιδικό του φίλο, Χρήστο Κοντώτση, η απόφασή του να σπουδάσει Ιατρική, αντί για Μαθηματικά που ήταν η μεγάλη του αγάπη, ήρθε ως τραγική σύμπτωση μετά τον θάνατο του αγαπημένου του καθηγητή, Βαρόπουλου. Αποφοιτώντας το 1965, υπηρέτησε ως «οπλίτης ιατρός» στα Γρεβενά, έναν τίτλο που ο ίδιος έλεγε πως ήταν «ο μόνος που του απένειμε το ελληνικό κράτος».

Το 1968, με μόνο 20 δολάρια στην τσέπη, έφυγε για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στη Φιλαδέλφεια, όχι μόνο καταξιώθηκε επαγγελματικά αλλά τιμήθηκε και με τον τίτλο του αρχίατρου. Εκεί γνώρισε τη σύζυγό του, Άλις, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά, τη Σοφία (1978) και τον Αλέξανδρο (1979).


Η επιστροφή, οι πρωτιές και οι συγκρούσεις


Το 1983, σε ηλικία 47 ετών, πήρε τη μεγάλη απόφαση να επιστρέψει στην Ελλάδα. Η επιστροφή του ήταν επική: διέσχισε τον Ατλαντικό με το ιστιοφόρο του, το «Sophia Jean», σε ένα περιπετειώδες ταξίδι 36 ημερών. Με την επιστροφή του, ίδρυσε την πρώτη θωρακοκαρδιοχειρουργική κλινική στο Νοσοκομείο «Γ. Παπανικολάου» στη Θεσσαλονίκη.

Εκεί, ο Παναγιώτης Σπύρου έγραψε ιστορία: πραγματοποιήθηκε η πρώτη εγχείρηση ανοικτής καρδιάς, η πρώτη μεταμόσχευση καρδιάς στη Θεσσαλονίκη και η πρώτη τοποθέτηση μηχανικής καρδιάς στην Ελλάδα. Έκανε συνολικά πάνω από 3.000 επεμβάσεις, και κάθε εγχείρησή του γινόταν πρώτο θέμα στις εφημερίδες, χτίζοντας ένα μυθικό προφίλ.

Ωστόσο, η λαμπρή του καριέρα συνοδεύτηκε από σφοδρές αντιπαραθέσεις. Το καθηγητικό κατεστημένο τον αντιμετώπιζε με καχυποψία. Η υποψηφιότητά του για έδρα στην Ιατρική του ΑΠΘ απορρίφθηκε με ψήφους 35-0, ένα περιστατικό που ο ίδιος σχολίασε με πικρία: «Ευχαριστώ και τους 35 για την ψήφο τους, διότι, εάν υπήρχε έστω και μία ψήφος υπέρ μου, ο καθείς εξ αυτών θα τη διεκδικούσε». Τελικά, ανακηρύχθηκε καθηγητής το 1997 στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.


Ο γιατρός-μαχητής και η αγάπη του κόσμου

Η αγάπη του για τη ζωή και η μάχη για τους ασθενείς του ήταν θρυλική. Η συγκλονιστική περίπτωση του 14χρονου Σταύρου Φιλίππου το 1998, ο οποίος τραυματίστηκε σοβαρά όταν ένα σίδερο διαπέρασε το σώμα του, είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Μετά από μια ολιγόωρη, ατελή επέμβαση σε νοσοκομείο της Λάρισας, ο Σταύρος μεταφέρθηκε στο «Παπανικολάου». Ο Σπύρου, με την ομάδα του, έδωσε μια 17ωρη τιτάνια μάχη.

Σε μια δραματική στιγμή, η καρδιά του παιδιού σταμάτησε και ο Σπύρου είπε στον πατέρα του: «Κ. Φιλίππου, δυστυχώς ο Σταύρος τελείωσε». Η απεγνωσμένη έκκληση του πατέρα, «Σε παρακαλώ γιατρέ, κάνε ό,τι μπορείς», έδωσε στον Σπύρου το κίνητρο για μια τελευταία προσπάθεια. Επιστρέφοντας στο χειρουργείο, ο γιατρός, με αλλοιωμένο από θυμό πρόσωπο, φώναζε: «ΟΧΙ ΡΕ ΠΟΥΣΤΗ ΧΑΡΕ,….ΔΕΝ ΘΑ ΤΟ ΠΑΡΕΙΣ ΤΟ ΠΑΙΔΙ…». Μετά από τρεις φορές που η καρδιά του παιδιού σταμάτησε και επανήλθε, ο Σταύρος σώθηκε.

Η βαθιά ανθρώπινη πλευρά του Σπύρου φάνηκε στις πράξεις του. Όταν ο πατέρας του Σταύρου προσπάθησε να τον ανταμείψει, ο Σπύρου αρνήθηκε, λέγοντας γελώντας: «Το μόνο που θέλω είναι μια νταμιτζάνα τσίπουρο». Αργότερα, απευθυνόμενος στον νεαρό Σταύρο, του είπε: «Εγώ έχω δύο παιδιά κι εσύ έναν πατέρα. Από σήμερα, εγώ έχω ένα ακόμη παιδί κι εσύ έναν δεύτερο πατέρα, γιατί εγώ σε ξαναγέννησα».

Ήταν ιδιαίτερα αγαπητός στην κοινή γνώμη. Το 1994, όταν κατηγορήθηκε για την υπόθεση με τα «φακελάκια» (αθωώθηκε αργότερα λόγω αμφιβολιών), περισσότεροι από 500 ασθενείς και συγγενείς του συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Αριστοτέλους σε ένδειξη συμπαράστασης. Στην τελευταία του δημόσια εμφάνιση, το 2008, είπε στους ασθενείς του: «Δεν μου οφείλετε τίποτα. Εγώ σας οφείλω όλη την αγάπη και την εκτίμηση που τρέφετε στο πρόσωπό μου».


Οι άλλες αγάπες και η τραγική κατάληξη


Πέρα από την ιατρική, ο Παναγιώτης Σπύρου είχε έντονη δράση και πάθος για την πολιτική και τον αθλητισμό. Υπήρξε πρόεδρος του Άρη τόσο στο μπάσκετ όσο και στο ποδόσφαιρο, όπου μάλιστα πρότεινε τη συγχώνευση με τον ΠΑΟΚ, δεχόμενος σκληρή κριτική. Ήταν επίσης δημοτικός σύμβουλος Θεσσαλονίκης.

Ωστόσο, η αντίστροφη μέτρηση για τον ίδιο ξεκίνησε το 2006, όταν η κόρη του, Σοφία, σε ηλικία 26 ετών, έδωσε τέλος στη ζωή της. Ο άνθρωπος που είχε νικήσει τον θάνατο στο χειρουργείο, δεν κατάφερε να το ξεπεράσει. «Δεν μπορούσε να χωνέψει πως του ‘ξέφυγε’ η Σοφία», ανέφερε ο Χρήστος Κοντώτσης. Από τότε, ο Παναγιώτης Σπύρου άρχισε να απομονώνεται, βυθίστηκε στην κατάθλιψη και αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα υγείας, χάνοντας σταδιακά την επαφή του με τον κόσμο.