Παράνομα Φυτοφάρμακα στη Θεσσαλία: Αγρότες Αναζητούν Φθηνές Λύσεις με Κίνδυνο για Υγεία και Περιβάλλον

Θεσσαλία, Ελλάδα – 11 Ιουλίου 2025 –

Καθώς το κόστος των φυτοφαρμάκων εκτοξεύεται, αγρότες στη Θεσσαλία, την καρδιά της ελληνικής γεωργίας, στρέφονται σε παράνομα και απαγορευμένα προϊόντα, που εισάγονται λαθραία, αναζητώντας φθηνότερες λύσεις. Αυτή η πρακτική, όπως αποκαλύπτει το Reuters, εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία, το περιβάλλον και απειλεί το μέλλον της αγροτικής παραγωγής.

Το Κόστος των Νόμιμων Φυτοφαρμάκων Ωθεί στην Παρανομία

Σύμφωνα με τους αγρότες, ένα λίτρο νόμιμου εντομοκτόνου μπορεί να φτάσει τα 380 ευρώ, ενώ ένα πλαστό προϊόν διατίθεται στη μαύρη αγορά για 200-230 ευρώ. Αυτό το υψηλό κόστος, σε συνδυασμό με τις οικονομικές επιπτώσεις της δεκαετούς κρίσης και τις καταστροφές από την κλιματική αλλαγή που έχει εξαντλήσει τη γη και προκαλέσει εκρήξεις παρασίτων, ωθεί τους αγρότες σε απελπισμένες επιλογές. «Για να επιβιώσει ένας αγρότης, πρέπει να γίνει εγκληματίας;» αναρωτιέται ο Γιώργος Ζέικος, παραγωγός μήλων και επικεφαλής συνεταιρισμού στην Αγιά.

Επικίνδυνη Πραγματικότητα στην ΕΕ και Ελλάδα

Εργαστηριακοί έλεγχοι που επικαλείται το Reuters δείχνουν ότι τα παράνομα προϊόντα περιέχουν φυτοφάρμακα που έχουν απαγορευτεί στην ΕΕ εδώ και χρόνια λόγω υποψιών για κινδύνους στον άνθρωπο ή το περιβάλλον. Η κατάσταση δεν περιορίζεται στην Ελλάδα, καθώς η χρήση απαγορευμένων και πλαστών φυτοφαρμάκων καταγράφει αύξηση σε όλη την ΕΕ. Τουλάχιστον το 14% των φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται στην ΕΕ είναι παράνομα (από 10% το 2015), ενώ σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας το ποσοστό αυτό φτάνει το 25%, σύμφωνα με την Ελληνική Ένωση Προστασίας Καλλιεργειών (ΕΣΥΦ). Το 2022, κατασχέθηκαν 2.040 τόνοι παράνομων φυτοφαρμάκων στην Ευρώπη, τέσσερις φορές περισσότεροι από το 2019.

Το Δίκτυο Λαθρεμπορίου και οι Πρακτικές των Αγροτών

Τα παράνομα φυτοφάρμακα εισάγονται στην Ελλάδα κυρίως από τη Βουλγαρία, κρυμμένα σε εφεδρικούς τροχούς ή μεταφέρονται με σχεδίες που χρησιμοποιούν οι διακινητές και για την μεταφορά μεταναστών από την Τουρκία. Οι αγρότες πληρώνουν με μετρητά, ψεκάζουν τις καλλιέργειες τη νύχτα και καίνε τα άδεια δοχεία για να εξαφανίσουν κάθε ίχνος. Το εμπόριο είναι πλέον εξαιρετικά δομημένο, θυμίζοντας οργανωμένο οικονομικό έγκλημα, με διαχωρισμένους ρόλους εισαγωγής, αποθήκευσης και διανομής.

Σοβαρές Επιπτώσεις στην Υγεία

Τα κατασχεθέντα προϊόντα, συχνά με χειρόγραφες ή ξένες ετικέτες, αναλύονται στο Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο. Πολλά περιέχουν επικίνδυνα υποκατάστατα, όπως άγνωστους διαλύτες, και ορισμένες από αυτές τις ουσίες, προερχόμενες κυρίως από την Κίνα, έχουν απαγορευτεί στην ΕΕ λόγω συνδέσεων με βλάβες σε ήπαρ, νεφρά, πνεύμονες ή ως πιθανές καρκινογόνες ουσίες.

Στις αγροτικές περιοχές της Ελλάδας, οι γιατροί έχουν παρατηρήσει αύξηση αναπνευστικών παθήσεων, όπως η Συνδυασμένη Πνευμονική Ίνωση και Εμφύσημα (CPFE), η οποία έχει συνδεθεί με την έκθεση σε φυτοφάρμακα και το κάπνισμα. Παρά τους εμφανείς κινδύνους, πολλοί αγρότες εμφανίζονται αδιάφοροι, δηλώνοντας ότι «όλα τα φυτοφάρμακα έχουν συνέπειες».

Αντιδράσεις και Μελλοντικές Προκλήσεις

Ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστας Τσιάρας, δηλώνει ότι η Ελλάδα εργάζεται για την προστασία της δημόσιας υγείας και την προώθηση νόμιμης αγροτικής παραγωγής, με τον αγώνα κατά της παρανομίας να αποτελεί προτεραιότητα. Ωστόσο, ο πρόεδρος του ΕΣΥΦ, Γιώργος Ποντίκας, επικρίνει τις αρχές για ανεπαρκή μέτρα και ζητά αυστηρότερες ποινές για όσους «δηλητηριάζουν τα τρόφιμά μας». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την πλευρά της, εργάζεται για την επιτάχυνση της έγκρισης νέων, νόμιμων ουσιών για την καταπολέμηση των παρασίτων.

Αυτή η κατάσταση αναδεικνύει την ανάγκη για συντονισμένη δράση σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, όχι μόνο για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου, αλλά και για την παροχή βιώσιμων και οικονομικά προσιτών λύσεων στους αγρότες, ώστε να διασφαλιστεί τόσο η ασφάλεια των τροφίμων όσο και η υγεία των ίδιων των παραγωγών.

Ποιες πιστεύετε ότι θα πρέπει να είναι οι άμεσες προτεραιότητες της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση αυτού του σύνθετου προβλήματος;